Facebook

Twitter

کپی رایت 2108 موسسه حقوقی بین المللی دکتر پورهاشمی.
تمامی حقوق محفوظ است.

8:00 - 19:00

ساعات کاری : شنبه تا پنجشنبه

09125770507

تماس برای مشاوره رایگان

فیسبوک

توئیتر

جستجو
فهرست
 

داوری بین المللی

دیوان دائمی‏ دادگستری بین‏ المللی[۱] :‏این دیوان بر اساس ماده۱۴ میثاق جامعه ملل در سال۱۹۲۰ تشکیل شد. حضور کلیه‌ی اعضای میثاق جامعه ملل در دیوان اجباری نبود و فعالیت آن بین سال‌های جنگ جهانی اول و دوم تا سال۱۹۴۵ پایان جنگ جهانی بود و در سال۱۹۴۶ رسماً با ایجاد دیوان بین المللی دادگستری منحل شد‏.‏ با این حال، دیوان دائمی رکن قضایی جامعه ملل به شمار نمی رفت.

۲- دیوان بین‏ المللی دادگستری[۲]: در سال ۱۹۴۶ با تصویب منشور ملل متحد و اساسنامه دیوان بین المللی دادگستری رسما تأسیس شد و همچنان به فعالیت خود ادامه می‏دهد. این دیوان در واقع جانشین دیوان دائمی ‏دادگستری بین‏المللی می‏باشد. پس از پایان جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۶ دیوان به موجب ماده ۹۲ منشور نه تنها به عنوان جانشین بلکه به عنوان ادامه دهنده راه دیوان دائمی تشکیل شد. بر اساس  مواد ۹۲ و ۹۳ منشور، ديوان بين‌المللي دادگستري ركن قضايي اصلي سازمان ملل متحد به شمار می آید. ديوان بر طبق اساسنامه پيوست منشور ملل متحد كه بر مبناي اساسنامه ديوان دائمي دادگستري بين‌المللي تنظيم شده و جزء لاينفك منشور است، انجام وظيفه می نماید و تمام اعضاي ملل متحد به خودي خود قبول‌كنندگان اساسنامه ديوان بين‌المللي دادگستري هستند.

مواد ۹۴ لغایت ۹۶ منشور، مقرراتی را در رابطه با اجرای احکام و تصمیمات و نظرات مشورتی دیوان بیان می دارد. بند ۱ ماده ۹۴ منشور ملل متحد مقرر نموده است که تصمیمات دیوان برای طرفین الزام آور است و بند ۲ همین ماده شورای امنیت سازمان ملل متحد را به عنوان ضامن اجرای احکام الزام آور دیوان قرار داده است.

از نظر ساختار و تشکیلات دیوان بین‏ المللی دادگستری، ‏‏مرکب از ۱۵ قاضی است که نباید دارای تابعیت مشابه باشند، ‏‏قضات دیوان، مأموران دولتی به شمار نمی آیند. ‏‏این قضات غیر قابل عزل بوده و برای مدت ۹ سال انتخاب می‏شوند. دیوان دارای یک ريیس و نائب ريیس است که به مدت ۳ سال توسط خود قضات انتخاب می‏شوند و انتخاب مجدد ‏‏آن‏ها ‏‏بلامانع است. برای تشکیل جلسه دیوان حضور ۹ قاضی کفایت می‏کند. انتخاب قضات معمولاً توسط مجمع عمومی‏ ‏در شورای امنیت انجام می‏شود.

 از نظر صلاحیت دیوان، ‏‏صلاحیت دیوان اختیاری است. بدین معنا که ارجاع پرونده به دیوان منوط به رضایت طرفین اختلاف است مگر ‏اینکه قواعد آمره بین‏ المللی[۳] نقض شده باشد که در ‏این صورت صلاحیت دیوان، اجباری است.

آرای دیوان بین المللی دادگستری، مشتمل بر آرای ترافعی و مشورتی است. آرای ترافعی، به آرایی گفته می‏‏شود که دیوان در مقام حل و فصل اختلافات و پس از رسیدگی به قضیه مطروحه صادر می‏ کند. خصوصیات آرای ترافعی عبارتند از:

– این آراء لازم الاجرا هستند. بر اساس ماده ۹۴ منشور سازمان ملل متحد، دولت‏ها بایستی از آرای دیوان متابعت نمایند.

– آرای دیوان، قطعی و غیر قابل تجدید نظر خواهی است.

– این آراء، دارای ابزارهای لازم الاجرایی و ضمانت اجرا هستند. در صورتی که آرای دیوان توسط دولتی اجرا نشود، دولت مقابل حق مراجعه به شورای امنیت سازمان ملل متحد را دارد و در واقع ضمانت اجرای احکام الزام آور دیوان، شورای امنیت‏ است.

آرای مشورتی به آرایی گفته می‏‏شود که سازمان‏های بین‏المللی یا مقامات ذی‏صلاح درباره موضوعات تحت صلاحیت خود، تقاضای نظریه مشورتی می‏‏نمایند. در صلاحیت مشورتی، دولت‏ها حق درخواست رأی مشورتی را ندارند و تنها مجمع عمومی‏ و شورای امنیت، حق درخواست نظریه مشورتی را دارا هستند. سایر سازمان‏های بین‏المللی در صورتی که سؤال مطرح شده ( نظریه مشورتی)، در چارچوب وظایف خاص آن دستگاه باشد، می‏‏توانند از دیوان درخواست نظریه مشورتی بنمایند. لازم به ذکر است که رأی مشورتی دیوان، لازم‏الاجرا نیست. صلاحيت مشورتي ديوان در بند ۱ ماده‌ي ۶۵ اساسنامه‌ به نحو زير مشخص گردیده است: «ديوان مي‌تواند بنا به درخواست هر ركني كه توسط منشور ملل متحد يا براساس قواعد آن مجاز به درخواست نظر مشورتي باشد، در خصوص هر مساله‌ي حقوقي نظر مشورتي بدهد.» منشور سازمان ملل متحد در ماده‌ي ۹۶ به مجمع عمومي و شوراي امنيت اختيار چنين تقاضايي را داده است. اين ماده مقرر كرده است چنين اختياري كه با اجازه‌ي مجمع عمومي به ديگر اركان ملل متحد و نهادهاي تخصصي قابل اعطا مي‌باشد. استفاده از نظر مشورتي به منظور كمك به اركان سياسي در حل و فصل اختلافات و ارايه‌ي رهنمودهاي معتبر در خصوص مسائل حقوقي برآمده از عملكرد اركان ملل متحد و سازمان‏هاي تخصصي مي‌باشد.

برای مطالعه بیشتر به کتاب حقوق بین الملل عمومی نوشته دکتر عباس پورهاشمی و پرنده مطلق، نشر دادگستر، ۱۳۹۵ مراجعه فرمایید.

[۱]Permanent court of international justice.(PCIJ)

[۲]International court of justice.(ICJ)

[۳] jus cogens.