Facebook

Twitter

کپی رایت 2108 موسسه حقوقی بین المللی دکتر پورهاشمی.
تمامی حقوق محفوظ است.

8:00 - 19:00

ساعات کاری : شنبه تا پنجشنبه

09125770507

تماس برای مشاوره رایگان

فیسبوک

توئیتر

جستجو
فهرست
 

دیوان کیفری بین‏ المللی

موسسه حقوقی بین المللی دکتر پورهاشمی > دیوان کیفری بین‏ المللی

اساسنامه ديوان كيفرى بين‏ المللى كه از اول ژوئيه ۲۰۰۲ مطابق اصل ۱۲۶ آن رسماً آغاز به كار كرد، ‏‏در هفدهم ژوئيه ۱۹۹۸ در كنفرانس ديپلماتيك نمايندگان تام‏ الاختيار سازمان ملل متحد در رم ايتاليا تصويب شد.  از بدو تصويب اين اساسنامه، ‏‏سؤالات و انتقادات زيادى توسط حقوقدانان مطرح گرديد. گرچه اولين حركت جهت تشكيل ديوان كيفري بين‏المللي  به سال ۱۴۷۴ باز مي‏گردد كه در اين سال ديواني در شهر «برساخ» آلمان با ۲۷ قاضي براي محاكمه‏ي امپراتور آلمان «پيتر فون‏هاخن باك»، ‏‏تشكيل شد، ‏‏وي به لشكريان تحت امرش اجازه تجاوز به غير نظاميان، ‏‏كشتار دسته جمعي و غارت اموال مردم را داده بود. اين رويه تا ۴۵۰ سال بعد مسكوت ماند تا اين كه بعد از جنگ جهاني اول به موجب موادي از معاهده ورساي (۱۹۱۹) قرار بر تشكيل دادگاهي كيفري براي محاكمه‏ی ويلهلم دوم، ‏‏امپراتور آلمان، ‏‏به علت تجاوز به اخلاق بين‏ المللي و معاهدات شد كه اين امر با فرار وي به هلند و عدم استردادش عملاً منتفي شد. متفقين در عمل تمايلي براي به محاكمه كشاندن مرتكبين جنايات جنگي از خودشان نشان ندادند به طوري كه فهرست ۲۰ هزار نفره‏ی متشكل توسط كميسيون ۱۹۱۹ (كه توسط كنفرانس مقدماتي صلح تشكيل شده بود) در مرحله محاكمه و رسيدگي در دادگاه فقط محدود به ۱۲ نفر شد. (بیگ زاده، ‏‏۱۳۷۵: ۵۰)

اولين قدم براي تشكيل ديوان كيفري بين‏ المللي به سبك امروزي از سوي جامعه‏ ی ملل در سال ۱۹۳۷ با تلاش براي تصويب معاهده ‏اي به همين نام برداشته شد كه البته هيچ دولتی آن را نپذيرفت.

تلاش بعدي جهت تأسيس محكمه‏ كيفري بين ‏المللي بعد از جنگ جهاني دوم صورت پذيرفت طبق موافقتنامه‏ ۸ اوت ۱۹۴۵ منعقده فيمابين انگلستان، ‏‏ايالت متحده، ‏‏فرانسه و شوروي دادگاه نورنبرگ براي محاكمه سران نازي تشكيل شد. همچنين در ۱۹ژانويه ۱۹۴۶ ژنرال ‌‌‌«مك آرتور» حاكم نظامي آمريكايي ژاپن با صدور اعلاميه‏ اي تشكيل دادگاه توكيو براي رسيدگي به جنايات جنگي سران و نظاميان ژاپني را اعلام كرد.

مجمع عمومي سازمان ملل متحد در سال‏هاي ‏‏آغازين تأسيس (۱۹۴۸) طي قطعنامه‏ی ۲۶۰ مورخ ۹ دسامبر ۱۹۴۸ مسأله‏ی تأسيس ديوان كيفري بين ‏المللي براي رسيدگي به جرم كشتار جمعي را مطرح كرد و تدوين اساسنامه‏ ی آن را بر عهده‏ ی كميسيون حقوق بين‏ الملل گذاشت. مخبرين كميسيون با ارائه گزارش، ‏‏تشكيل ديوان كيفري بين‏المللي را ضروري ندانستند. مجمع عمومي در سال‏هاي ‏‏۱۹۵۲، ۱۹۸۹، ۱۹۹۰و …در اين مورد قطعنامه ‏هايی صادركرد. خلاصه اينكه از سال ۱۹۴۸ تا سال ۱۹۹۸ (تشكيل كنفرانس رم براي تصويب اساسنامه ‏ی ديوان كيفري بين ‏المللي) اين مسأله با فراز و نشيب‏هاي فراواني روبرو بوده است.

از مشكلات عمده در اين مدت عدم تعريف دقيق و مورد قبول همة دولت‏ها، ‏‏از عمل «تجاوز» بود كه نه تنها مانع تدوين پيش‏نويس ديوان كيفري بين‏ المللي شد بلكه تهيه‏ ی پيش‏نويس «قانون جرايم بر ضد صلح و امنيت بشري» را نيز با مشكلاتي روبرو ساخت. بااين‏حال نقض فاحش حقوق بشردوستانه طي اين مدت سازمان ملل متحد را واداشت تا دادگاه‏هاي كيفري خاص و موقت براي رسيدگي به اين فجايع تأسيس نمايد: دادگاه بين‏ المللي يوگسلاوي سابق۱۹۹۳طي قطعنامة ۸۲۷ شوراي امنيت و دادگاه بین ‏المللی کیفری روندا ۱۹۹۴ طي قطعنامه ۹۹۵ شوراي امنيت که دو دادگاه مذكور توسط شوراي امنيت سازمان ملل متحد تشكيل شدند. (پورهاشمی، ۱۳۸۵)

در نشست نمايندگان ملل متحد كه از تاريخ ۱۵ ژوئن تا ۱۷ ژوئيه ۱۹۹۸ در رم تشكيل شده بود اساسنامة ديوان كيفري بين ‏المللي به تأييد۱۲۰ دولت از ۱۶۰ دولت حاضر در گردهمايي رسيد. در اين گردهمايي علاوه ‏بر دولت‏ها، ‏‏۳۱ سازمان بين‏المللي و ۱۲۴ سازمان غيردولتي نيز حضور داشتند.

اساسنامة ديوان كه پيش‏نويس آن توسط كميسيون حقوق بين‏ الملل تدوين شده بود، ‏‏در ۱۲۸ ماده به تأييد حاضرين رسيد. حق شرط بر اين كنوانسيون پذيرفته نيست.

در تاريخ ۱۱ آوريل ۲۰۰۲ شصتمين سند تصويب اين كنوانسيون توديع شد و ديوان از ۱ ژوئيه رسماً آغاز به كار كرد و تا ۱۴ ژوئيه ۲۰۰۳ نود و يك كشور اين كنوانسيون را تصويب كردند. طبق اساسنامه، ‏‏مقر ديوان در شهر لاهه‏ی هلند است.

هدف اوليه امضاكنندگان اين اساسنامه، ‏‏رسيدگى به جنايات صرب‏ها در يوگسلاوى سابق  و جنايات ارتكابى در رواندا  بود ولى با تصويب اساسنامه مفصل (داراى ۱۲۸ اصل) باب جديدى را در حقوق بين‏ الملل گشود.

کتاب حقوق بین المللی عمومی دکتر عباس پورهاشمی و پرنده مطلق، نشر دادگستر، ۱۳۹۵