رابطه بشر با محیط زیست از منظر و نگاههای متفاوتی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. بسیاری از حقوقدانان درباره اینکه اساساً این رابطه از منظر حقوقی قابل بررسی است یا خیر، اختلاف نظر دارند و حتی برخی تا آنجا پیش میروند که از حقوق بین الملل محیطزیست به عنوان اخلاق بین المللی یاد میکنند.[1] لیکن با نگاهی به نحوه شکل گیری و توسعه حقوق بین الملل محیطزیست در چهار دهه اخیر، روشن میشود که این رشته به عنوان یکی از شاخه های حقوق بین الملل عمومی، توانسته است در بردارنده اصول و قواعد مهمی برای مدیریت، حفاظت و حمایت از محیط زیست کره زمین باشد. ایجاد قواعد الزام آور[2] از قبیل انعقاد بیش از هزار معاهده دو و چند جانبه، تدوین عرف بین الملل، رویه های قضایی بین المللی و… همچنین توسعه قواعد غیرالزام آور[3] از قبیل: بیانیه ها، قطعنامه ها، توصیه ها و… حکایت از ظهور و تعالی این رشته حقوقی به عنوان یکی از رشته های حقوقی معتبر دارد
حقوق بین الملل محیطزیست با رهیافتی میان رشته ای و یا چند رشته ای توانسته است تا حد زیادی رابطه از هم گسیخته علم و حقوق را به هم نزدیک کند و متخصصان محیطزیست را در کنار حقوقدانان بنشاند. از آنجاکه محیطزیست مرز ندارد و همه بشریت سوار بر یک کشتی واحد به نام کره زمین میباشند، هرگونه صدمه و آسیب به این کشتی سبب نابودی و اضمحلال کل جامعه بشریت میگردد، لذا راه حلهای مدیریت، حفاظت و حمایت محیطزیست باید با همکاری بین المللی اعماز دولتی و غیردولتی صورت گیرد
این رشته نوظهور در حقوق بین الملل توانسته است قواعد غیرالزام آور را که در حقوق بین الملل کلاسیک جایگاهی نداشت، در خدمت توسعه و گسترش خود بگیرد و نشان دهد كه چگونه میتوان این ابزارهای غیرالزام آور را به اصول حقوق مدون و قابل استناد تبدیل کرد
حقوق بین الملل محیطزیست با ایجاد مکانیسم هایی برای همکاری بین المللی مستمر و دائمی میان دولتها که بسیاری از آنها از دل معاهدات بین المللی جوشیده، نشان داده است که چگونه میتوان تخریب فرامرزی محیطزیست را که صلح و امنیت بین المللی را تهدید ميکند، تبدیل به فرصت برای همگرایی بین المللی نماید
در سایه توسعه و گسترش این رشته حقوقی، حق بر محیطزیست سالم، میراث مشترک بشر، حقوق نسلهای آینده، حق بر توسعه و مفهوم توسعه پایدار به عنوان مصادیق حقوق بشر زیست محیطی تبلور یافت و به عنوان هنجارهای حقوقی ملی[4] و بین المللی قرار گرفت و آراء و رویه های قضایی بین المللی آنرا به رسمیت شناخت.[5]
دغدغه های حفاظت محیطزیست، نزاع پیشین کشورهای استعمارگر- مستعمره را در لباس رقابت کشورهای توسعه یافته و درحال توسعه برملا ساخت و نشان داد که همواره میل به استعمارگرایی دستکم با شیوه های نوین و جدیدش در روابط بین الملل، حاکم است. اجلاس کپنهاک 2011 مصداق عینی ظهور این واقعیت در حقوق بینالملل محیط زیست بود
از اینرو، کتاب حقوق بین الملل محیط زیست دکتر پورهاشمی که بیشتر برای دانشجویان و دانش پژوهان حقوق محیطزیست تدوین گردیده، تلاش دارد تا بر اساس سرفصل دروس حقوق بین الملل محیطزیست در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری مدیریت و حقوق محیطزیست، مهندسی منابع طبیعی، محیطزیست و شیلات در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری، حقوق بین الملل عمومی در مقاطع مختلف و سایر رشته های مرتبط دانشگاه های ایران و برخی کشورها، کلیاتی از این رشته را بیان نماید و بنا ندارد تمام موضوعات مرتبط با این رشته حقوقی را اشاره كند. برای تهیه کتاب به این لینک مراجعه فرمایید : نشر دادگستر
[1]R. Wolfrum, International Environmetal Law, The Hague Academy of International Law, 1999, P. 25.
[2]Hard Law
[3]Soft Law
[4] سیدعباس پورهاشمی و همکاران، مجموعه قوانین و مقررات حقوق شهروندی، تهران: معاونت حقوقی ریاست جمهوری، 1389.
[5]J-M.Gillroy, Adjudication Norms, Dispute Settlement Regimes and International Tribunals: The Status of Environmental Sustainability in International Jurisprudence, Stanford Journal of International Law, 2006, N42, P. 1–52. B. Kwiatkowska, The contribution of the International Court of Justice to the Development of the Law of the Sea and Environmental Law, 8(1) Review of European Community & International Environmental Law, 1999, P.10–15.
